مقدمه

فسفر سفید (White Phosphorus – WP) یک ماده شیمیایی است که کاربردهای دوگانه‌ای در جنگ دارد . این ماده به‌عنوان دودزا برای پنهان‌سازی نیروها و هم به‌عنوان سلاح آتش‌زا استفاده می شود. اگرچه فسفر سفید به‌عنوان یک سلاح شیمیایی ممنوعه (مثل گاز خردل یا سارین) طبقه‌بندی نمی‌شود و استفاده نظامی از آن برای ایجاد دود پوششی مجاز شمرده می‌شود، اما استفاده از آن علیه نیروهای انسانی (به‌ویژه غیرنظامیان) به دلیل ماهیت غیرقابل کنترل و دردناک آن، نقض قوانین بشردوستانه بین‌المللی و اصول انسانی است. استفاده از این ماده، به‌ویژه در مناطق مسکونی، به‌دلیل خطرات جبران‌ناپذیر آن، همواره مورد بحث جدی حقوقی و اخلاقی قرار گرفته است.

در جنگ‌های مدرن و درگیری‌های غیرمتقارن، استفاده از مهمات حاوی فسفر سفید به عنوان ابزاری برای ایجاد تخریب فیزیکی، ایجاد دود غلیط برای پوشش عملیاتی و اعمال فشار روانی بر دشمن، متأسفانه رو به افزایش است. فسفر سفید ماده‌ای است که با ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد خود، یعنی اشتعال خودبه‌خودی در مجاورت هوا و دمای بسیار بالای سوختن، خطراتی دوگانه و مرگبار ایجاد می‌کند. این ماده نه‌تنها باعث سوختگی‌های عمیق و غیرقابل درمان در بدن انسان می‌شود، بلکه قابلیت نفوذ به تجهیزات، زیرساخت‌های حساس و تأسیسات شهری را نیز دارد و می‌تواند آتش‌سوزی‌های وسیع و غیرقابل کنترل به راه بیندازد.

آشنایی با فسفر سفید

فسفر سفید در شرایط خاص دارای بوی بسیار خاص و قابل تشخیصی است. این بو یکی از ویژگی‌هایی است که کارشناسان نظامی و شیمیایی برای شناسایی استفاده از این ماده در میدان جنگ به آن توجه می‌کنند. بوی فسفر سفید اغلب به‌عنوان «بوی سیر»  توصیف می‌شود. این بوی تند و تیز شبیه به بوی سیر فاسد شده یا سیر خام و بسیار قوی است. برخی نیز آن را به بوی «ماهی گندیده» یا «تخم مرغ گندیده» (به دلیل ترکیبات گوگردی و فسفری) تشبیه کرده‌اند. بوی خاص و شبیه به سیر فسفر سفید، امضای شیمیایی آن است که اغلب قبل از دیدن دود یا آتش، توسط افراد حاضر در منطقه حس می‌شود.

زمان انتشار بو مقارن با سوختن این ماده است. وقتی فسفر سفید در هوا می‌سوزد و دود سفید رنگی تولید می‌کند، گازهای حاصل از احتراق (مانند اکسیدهای فسفر) در هوا پخش شده و این بوی تند و سیری را در محیط ایجاد می‌کنند.

اگر فسفر سفید در فضاهای بسته (مانند پناهگاه‌ها یا تونل‌ها) منفجر شود، به دلیل تجمع گازها، بوی سیر بسیار شدید و خفه‌کننده خواهد بود که خود می‌تواند هشداری برای حضور این ماده باشد.

ویژگی‌های فسفر سفید

فسفر سفید یک ماده بسیار واکنش‌گرا است که به محض تماس با اکسیژن هوا شروع به سوختن می‌کند. و باعث سوختگی‌های عمیق و شدید می شود. آتش ناشی از فسفر سفید دمایی بسیار بالا (حدود ۸۱۵ تا ۲,۷۰۰ درجه سانتی‌گراد) تولید می‌کند که می‌تواند استخوان انسان را ذوب کند. این سوختگی‌ها معمولاً عمیق هستند و بافت‌های عضلانی و عصبی را نابود می‌کنند. در این نوع سوختگی ها ذرات فسفر سفید به پوست و لباس می‌چسبند و با حرکت دادن عضو آسیب‌دیده، به سایر نقاط بدن نیز سرایت می‌کنند و سطح سوختگی را گسترش می‌دهند. به علاوه، استنشاق دود یا ذرات فسفر سفید می‌تواند باعث سوختگی مجاری تنفسی، ریه‌ها و نارسایی تنفسی شدید شود که اغلب منجر به مرگ می‌گردد. حس کردن این بو در میدان جنگ به معنای خطر فوری و نیاز به پوشاندن راه‌های تنفس و نیاز به ترک منطقه است.

خطرناک‌ترین ویژگی فسفر سفید این است که تا زمانی که منبع اکسیژن قطع نشده یا تمام ماده مصرف نشده باشد، به سوختن ادامه می‌دهد. برخلاف آتش‌های معمولی، ریختن آب روی فسفر سفید نه تنها آن را خاموش نمی‌کند، بلکه می‌تواند باعث انفجار و پخش شدن ذرات سوخته در محیط شود و سوختگی‌های شدیدتری ایجاد کند. ذرات فسفر که ممکن است در لباس یا زخم‌های فرد پنهان شده باشند، اگر مجدداً در معرض هوا قرار گیرند، دوباره شعله‌ور می‌شوند. این امر درمان مصدومان را در شرایط میدانی بسیار دشوار و دردناک می‌سازد. . افرادی که از سوختگی فسفر سفید جان سالم به در می‌برند، اغلب با عفونت‌های شدید، نارسایی اعضا و نیاز به جراحی‌های پیچیده و پیوند پوست مواجه هستند. همچنین استنشاق آن می‌تواند باعث آسیب‌های دائمی به سیستم تنفسی و ارگان‌های داخلی شود.

آثار استفاده از فسفر سفید

این ماده پیامدهای بلندمدت و محیط زیستی نیز دارد؛ چرا که فسفر سفید یک سم شیمیایی است. ورود آن به خاک و منابع آب می‌تواند اکوسیستم منطقه را برای مدت طولانی آلوده کند.

اثرات روانی استفاده از فسفر سفید کم از اثرات فیزیکی آن نیست. دیدن بارانی از آتش سفید که به زمین می‌ریزد و هر چیزی را می‌سوزاند، ایجاد وحشت شدید در میان نیروهای دشمن و غیرنظامیان می‌کند. صدای سوت‌کشنده بمب‌های فسفری و آتش‌های ناشی از آن، اضطراب و فشار روانی عظیمی را به همراه دارد. این ماده قادر است خانه‌ها، محاصرات چوبی، انبارها و زیرساخت‌های شهری را به‌سرعت در آتش بکشد و خسارات مالی و جانی گسترده‌ای به بار آورد.

استفاده از بمب‌های حاوی فسفر سفید علیه زیرساخت‌ها

استفاده از بمب‌های حاوی فسفر سفید علیه زیرساخت‌هایی نظیر زیرساخت‌های ارتباطی (مانند دکل‌های مخابراتی، مراکز داده و سرورها) و نیروگاه های برق و غیره یک تاکتیک بسیار خشن و چندوجهی است که فراتر از تخریب فیزیکی معمولی عمل می کند.

بمب‌های حاوی فسفر سفید برخلاف بمب‌های انفجاری معمولی که ممکن است سازه را تخریب کنند، اما برخی تجهیزات الکترونیکی درون آن را باقی بگذارند، تخریب کامل و غیر قابل ترمیم دارند. فسفر سفید با ایجاد حرارتی بسیار بالا (حدود ۲ هزار و ۷۰۰ درجه سانتی‌گراد) همه چیز را ذوب می‌کند. به‌خصوص زیرساخت‌های ارتباطی سرورها، سوئیچ‌ها، روترها و کابل‌های فیبر نوری یا مسی در برابر این حرارت دوام نمی‌آورند و کاملاً از بین می‌روند. این امر باعث می‌شود امکان تعمیر یا بازیابی داده‌ها وجود نداشته باشد. هدف این است که زیرساخت نه‌تنها قطع شود، بلکه برای مدت طولانی (یا به‌طور دائم) غیرقابل استفاده شود.

یکی از ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد فسفر سفید، خاصیت چسبندگی و احتراق طولانی‌مدت آن است. پس از حمله، ذرات فسفر سفید ممکن است ساعت‌ها یا روزها در منطقه باقی بمانند و با کوچکترین تماس با اکسیژن دوباره شعله‌ور شوند. این موضوع باعث می‌شود تکنسین‌ها و نیروهای تعمیراتی نتوانند به محل نزدیک شوند تا سیستم‌ها را تعمیر کنند.

شواهد تاریخی استفادۀ رژیم صهیونیستی از فسفر سفید

استفاده از فسفر سفید در جنگ‌های غزه، به‌ویژه در عملیات‌های اخیر (۲۰۲۳-۲۰۲۴)، موضوعی است که توسط سازمان‌های حقوق بشری و خبرنگاران مستند شده است. اگرچه ارتش رژیم اشغالگر قدس (IDF) در ابتدا استفاده از این سلاح را انکار یا محدود به «دودزا» می‌کرد، اما شواهد متعددی وجود دارد که نشان می‌دهد این سلاح در مناطق مسکونی متراکم به کار رفته است.

در ادامه مهم‌ترین شواهد و گزارش‌ها در این زمینه آورده شده است:

۱. گزارش‌ها و تحقیقات سازمان حقوق بشر

این سازمان یکی از معتبرترین نهادهای بین‌المللی است که مستقیماً استفاده از فسفر سفید را تأیید کرده است.

• تاریخ و مکان: در تاریخ ۱۲ اکتبر ۲۰۲۳ (۲۰ مهر ۱۴۰۲)، سازمان حقوق بشر گزارشی منتشر کرد که نشان می‌داد ارتش رژیم از فسفر سفید در مناطق مسکونی غزه و همچنین در جنوب لبنان استفاده کرده است. همچنین دیده‌بان حقوق بشر در جنگ جاری رژیم را به استفاده از بمب فسفری در شهر یوهمور لبنان متهم کرده است. گزارشات اخیر حاکی از استفاده ازین سلاح در نبرد زمینی در شهر خیام است.
• مشاهدات میدانی: محققان این سازمان با بررسی ویدئوها و تصاویر موجود، تشخیص دادند که ارتش رژیم از گلوله‌های ۱۵۵میلی‌متری حاوی فسفر سفید استفاده کرده است. این گزارش‌ها نشان می‌داد که این مهمات بر روی مناطق مسکونی و زیرساخت‌های غیرنظامی در شهر غزه و اردوگاه جبالیا استفاده شده‌اند.

ویدئوهای متعددی توسط خبرنگاران و شهروندان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که الگوی انفجار و پخش ذرات نورانی در آسمان را نشان می‌دهد که مشخصه فسفر سفید است. در این ویدئوها، پس از انفجار مهمات در هوا، ده‌ها ذره نورانی سفید رنگ دیده می‌شود که به سمت زمین سقوط می‌کنند و در تماس با اشیا آتش می‌گیرند. این الگو با انفجار مهمات معمولی متفاوت است. تصاویر نشان می‌دهد که این ذرات باعث آتش‌سوزی‌های شدید در ساختمان‌ها و خودروها شده‌اند که با آب به سختی خاموش می‌شوند؛ ویژگی‌ای که منحصر به فسفر سفید است.

۲. گزارش سازمان عفو بین‌الملل

این سازمان نیز در تحقیقات خود تأیید کرده که رژیم از فسفر سفید در حملات خود به غزه استفاده کرده است. کارشناسان عفو بین‌الملل با بررسی سوختگی‌های وارد شده به اجساد قربانیان و الگوهای سوختگی روی ساختمان‌ها، به این نتیجه رسیدند که این آسیب‌ها ناشی از سلاح‌های آتش‌زا حاوی فسفر سفید است. این سازمان تأکید کرده که استفاده از چنین سلاحی در مناطق مسکونی غزه، که تراکم جمعیت بسیار بالایی دارد، غیرقابل توجیه و نقض قوانین بین‌المللی است.

راهکارهای حفاظتی

در چنین شرایطی، صرفاً اتکا به اقدامات واکنشی پس از حمله، کافی و کارساز نخواهد بود. ماهیت پیش‌رونده و مخرب فسفر سفید ایجاب می‌کند که جامعه و مسئولین، پیش از وقوع بحران، با اتخاذ یک رویکرد پیشگیرانه و مبتنی بر اصول دفاع غیرنظامی، زیرساخت‌های حیاتی و جمعیت غیرنظامی را آماده کنند. این آمادگی شامل آموزش‌های همگانی برای شناسایی خطرات، تجهیز مراکز درمانی و آتش‌نشانی به امکانات تخصصی مقابله با آتش‌های شیمیایی و استحکام‌بندی ساختمان‌ها و تأسیسات در برابر نفوذ ذرات سمی و حرارت است. در واقع، ایجاد یک سپر دفاعی ترکیبی متشکل از دانش فنی، تجهیزات مناسب و آمادگی روانی، تنها راهکار برای کاهش تلفات جانی و خسارات مالی ناشی از چنین تهدیداتی و تضمین امنیت پایدار ملی است.

راهکارهای حفاظت انسانی

۱. پناهگیری در فضاهای بسته و سرپوشیده

در صورت حملات احتمالی، بهترین مکان برای پناهگیری، زیرزمین‌ها و پناهگاه‌های استاندارد است. اگر به زیرزمین دسترسی نیست، باید در مرکز ساختمان و دور از پنجره‌ها قرار گرفت. فسفر سفید ذرات معلق در هوا ایجاد می‌کند که می‌توانند از طریق منافذ وارد شوند؛ بنابراین بستن تمام درها و پنجره‌ها و استفاده از نوار چسب یا پارچه‌های مرطوب برای مسدود کردن شکاف‌ها ضروری است.

۲. استفاده از ماسک‌های تنفسی مناسب

تنفس ذرات فسفر سفید می‌تواند باعث آسیب‌های شدید ریوی شود. استفاده از ماسک‌های N95 یا ماسک‌های گاز مجهز به فیلترهای مناسب برای جلوگیری از استنشاق دود و ذرات سمی حیاتی است. در نبود ماسک، استفاده از پارچه‌های چند لایه مرطوب به عنوان یک اقدام موقت توصیه می‌شود.

۳. پوشش مناسب بدن

پوشیدن لباس‌های تمام‌پنچه ، ضخیم و از جنس‌های غیرقابل اشتعال (مانند پنبه نسوز) برای جلوگیری از تماس مستقیم ذرات شعله‌ور با پوست ضروری است. لباس‌های با الیاف مصنوعی یا نایلونی به دلیل ذوب شدن و چسبیدن به پوست، خطرات سوختگی را تشدید می‌کنند.

۴. اقدامات اولیه در صورت تماس

فسفر سفید با اکسیژن هوا مشتعل می‌شود و با آب واکنش شدید نشان می‌دهد که می‌تواند منجر به تشکیل اسید فسفریک و سوختگی شیمیایی عمیق تر شود.

• برای پوست: اگر ذرات فسفر سفید روی پوست نشست، نباید با آب شسته شود (مگر اینکه آب فراوان و تحت نظارت تخصصی باشد تا ذرات شناور شوند). بهترین روش، پوشاندن ناحیه آلوده با پارچه مرطوب یا غوطه‌وری در آب برای جلوگیری از تماس با هوا است، اما اصولاً باید سریعاً به مراکز درمانی منتقل شد.
• برای چشم: شستشوی فوری با مقادیر زیاد آب جهت خارج کردن ذرات.

۵. آموزش‌های همگانی

برگزاری مانورهای دفاع غیرنظامی و آموزش مردم توسط سازمان‌های مربوطه (مانند سازمان مدیریت بحران) برای شناسایی خطرات و واکنش سریع، از ارکان اصلی کاهش تلفات است.

راهکارهای حفاظت زیرساخت‌ها

۱. استتار بصری و نوری (مخفی کردن از دید دشمن)

• تغییر رنگ و الگو (کاموفلاژ): استفاده از رنگ‌های خاکی، خاکستری یا سبز ارتشی که با محیط اطراف هماهنگ است. این کار باعث می‌شود سقف کارخانه یا ساختمان از دید هوایی (پهپاد یا هواپیما) با زمین اطراف ادغام شود و تشخیص آن دشوار گردد.
• توری‌های استتار چندلایه: پوشاندن سقف با توری‌های مخصوص استتار که دارای الگوهای نامنظم هستند. این توری‌ها نه‌تنها شکل واقعی سقف را مخفی می‌کنند، بلکه برخی از آن‌ها خاصیت بازتاب نور مادون قرمز (IR) را نیز دارند که باعث می‌شود دوربین‌های دید در شب دشمن نیز نتوانند سازه را به راحتی تشخیص دهند.
• شکستن خطوط سقف: ایجاد سازه‌های مصنوعی روی سقف (مانند دیوارهای کوتاه یا سایبان‌های کاذب) که خطوط مستقیم و زاویه‌دار سقف را می‌شکنند و تشخیص ماهیت ساختمان را برای تحلیلگران تصاویر دشمن دشوار می‌کند.

۲. پوشش حرارتی و عایق‌بندی (کاهش آسیب فسفر سفید)

فسفر سفید دمای بسیار بالایی تولید می‌کند (حدود ۸۰۰ تا ۲۵۰۰ درجه سانتی‌گراد) و می‌تواند فلزات را ذوب کند. پوشش سقف در اینجا به معنای ایجاد یک لایه محافظ فیزیکی است:

• عایق‌های حرارتی و پوشش‌های ضد حریق: استفاده از فوم‌های عایق، پشم سنگ یا رنگ‌های ضد حریق روی سقف‌های فلزی یا بتنی. این مواد در برابر حرارت زیاد مقاومت می‌کنند و از انتقال حرارت شدید به داخل سازه یا ذوب شدن تیرهای اصلی سقف جلوگیری می‌کنند.
• سقف‌های سبک و مقاوم: استفاده از مصالحی که در برابر شوک حرارتی مقاوم هستند و ترک نمی‌خورند؛ زیرا ترک‌ها می‌توانند راه ورود شعله و ذرات فسفر به داخل ساختمان باشند.
• پوشش با خاک یا لایه‌های محافظ: در برخی تأسیسات نظامی یا حساس، ممکن است از لایه‌ای از خاک یا ماسه روی سقف‌های بتنی استفاده شود تا هم به عنوان پناه عمل کند و هم حرارت را جذب نماید.

۳. سیستم‌های اطفای حریق خودکار (تخصصی برای زیرساخت‌ها)

سیستم‌های معمولی آب‌پاش برای فسفر سفید به‌تنهایی کافی و حتی گاهی خطرناک هستند. سیستم پیشنهادی باید ترکیبی از موارد زیر باشد:

• سیستم‌های مه‌پاش: برخلاف سیستم‌های معمولی که حجم زیادی آب با قطره‌های درشت تخلیه می‌کنند، سیستم‌های مه‌پاش آب را با فشار بسیار بالا به ذرات ریز میکروسکوپی تبدیل می‌کنند.
• مکانیزم اثر: ذرات ریز آب به سرعت تبخیر شده و حجم گاز ایجاد شده (بخار) اکسیژن ناحیه آتش‌سوزی را تخلیه می‌کند (اثر خفه‌کنندگی). هم‌زمان، مه آب، گرمای محیط را جذب کرده و دمای زیر نقطه اشتعال فسفر را کاهش می‌دهد.
• مزیت: این سیستم با مصرف کمتر آب، خطر پخش شدن ذرات سوخته فسفر توسط فشار آب را کاهش می‌دهد.
• سیستم‌های اسپرینکلر با قابلیت تنظیم الگوی پاشش پیش‌عمل‌کننده: در زیرساخت‌های حساس مانند مراکز داده یا نیروگاه‌ها، استفاده از سیستم‌های پیش‌عمل‌کننده ضروری است. این سیستم‌ها تا زمانی که دود یا آتش توسط دو سنسور مختلف تأیید نشود، آب را آزاد نمی‌کنند. این امر از آسیب ناشی از نشت آب تصادفی جلوگیری می‌کند و فقط در صورت اطمینان از آتش، فعال می‌شوند.
• ادغام با سیستم‌های تشخیص گاز و دود: فسفر سفید دود غلیظ و سفید رنگی تولید می‌کند. سیستم‌های شناسایی کشش دود که هوا را به صورت مداوم نمونه‌برداری می‌کنند، می‌توانند ریزترین ذرات دود یا تغییرات شیمیایی در هوا را قبل از شعله‌ور شدن آتش شناسایی کرده و سیستم اطفا را فعال کنند.

۴. تأسیسات زیرزمینی

تا حد امکان، بخش‌های حساس زیرساخت‌ها باید در زیر زمین یا درون سازه‌های بتنی مسلح قرار گیرند تا در برابر ضربه و حرارت محافظت شوند.

۵. مدیریت فضای سبز و حصارکشی

ایجاد کمربندهای سبز و دیوارهای عایق در اطراف تأسیسات می‌تواند از گسترش آتش به سایر بخش‌ها جلوگیری کند. همچنین حصارکشی امنیتی برای جلوگیری از دسترسی غیرمجاز و خرابکاری‌های احتمالی لازم است.

۶. سیستم‌های پایش و هشدار زودهنگام

استفاده از رادارها و سنسورهای پیشرفته برای شناسایی تهدیدات هوایی و فعال کردن آژیرهای خطر به موقع، به پرسنل و سیستم‌های دفاعی اجازه می‌دهد تا قبل از برخورد، اقدامات دفاعی لازم را انجام دهند.

توجه به این نکته ضروری است که هماهنگی میان سازمان‌های نظامی، انتظامی، آتش‌نشانی و خدمات درمانی، کلید اصلی در مدیریت بحران و کاهش خسارات ناشی از چنین تهدیداتی است.

پروتکل‌های عملیاتی اطفای حریق فسفر سفید

اطفای فسفر سفید با آتش‌سوزی‌های معمولی متفاوت است و رعایت نکات زیر حیاتی است:

۱. انتخاب عامل اطفای مناسب

• آب: آب رایج‌ترین و در دسترس‌ترین عامل است، اما باید با احتیاط استفاده شود. هدف از پاشش آب، خنک کردن محیط و جلوگیری از اشتعال مجدد است، نه لزوماً خاموش کردن مستقیم (زیرا فسفر با اکسیژن می‌سوزد). آب باید به صورت مه یا حجم کنترل‌شده پاشیده شود تا ذرات فسفر در محیط پخش نشوند.
• ماده خاموش‌کننده خاکی: بهترین روش برای خاموش کردن توده‌های فسفر سفید، پوشاندن آن با خاک، ماسه یا پودرهای مخصوص (مانند پودر مس) است. این کار اکسیژن را قطع کرده و از تماس فسفر با هوا جلوگیری می‌کند.
• مواد ممانعت‌کننده شعله: استفاده از ژل‌های آتش‌نشانی که خاصیت چسبندگی دارند، می‌تواند برای پوشاندن سطوح آلوده و جلوگیری از رسیدن اکسیژن بسیار مؤثر باشد.

۲. خطرات استفاده از آب و نحوه مدیریت آن

فسفر سفید در آب نامحلول است، اما ممکن است در آن شناور شود. اگر حجم آب زیاد و با فشار بالا باشد، می‌تواند ذرات سوخته را به اطراف پراکنده کند و آتش را گسترش دهد.

• راهکار: آب باید برای خنک کردن محیط اطراف و اشباع کردن ذرات استفاده شود تا از تماس با اکسیژن جلوگیری شود، نه اینکه با فشار مستقیم روی ذرات شعله‌ور پاشیده شود.

۳. خطر انفجار و واکنش با مواد دیگر

• اکسیدکننده‌ها: فسفر سفید نباید با هیچگونه ماده اکسیدکننده قوی (مانند پرکلرات‌ها یا نیترات‌ها) که در برخی مواد منفجره یا کودها یافت می‌شود، تماس پیدا کند، زیرا باعث انفجار شدید می‌شود.
• کربن دی‌اکسید: استفاده از کپسول‌های گاز CO₂ برای اطفای فسفر سفید توصیه نمی‌شود، زیرا این گاز نمی‌تواند به‌طور مؤثر اکسیژن را از سطح ذرات فسفر جدا کند و خطر بازگشت آتش پس از تخلیه گاز وجود دارد.

4. اقدامات پس از اطفا: خطرناک‌ترین مرحله پس از خاموش شدن آشکار آتش است. فسفر سفید می‌تواند در زیر خاک یا زباله‌ها به صورت پنهان باقی بماند و با تماس مجدد با هوا (زمانی که آتش‌نشانان زباله‌ها را جابه‌جا می‌کنند) دوباره مشتعل شود.

• نظارت مداوم: منطقه آتش‌سوزی باید برای ساعت‌ها (گاهی روزها) تحت نظارت حرارتی باشد.
• حذف ایمن: ذرات باقی‌مانده باید با ابزارهای مخصوص جمع‌آوری شده و در ظروف آب‌بندی شده و پر از آب نگهداری شوند تا از اکسیژن قطع شوند.

۵- تجهیزات حفاظت فردی (PPE) برای آتش‌نشانان:

• لباس نسوز: لباس‌های باید کاملاً ضد آب و مقاوم در برابر نفوذ شیمیایی باشد.
• تنفس: استفاده از دستگاه تنفس خودکار (SCBA) اجباری است، زیرا دود حاصل از سوختن فسفر سمی است و می‌تواند باعث ادم ریوی شود.

این رویکرد ترکیبی (استفاده از سیستم‌های مه‌پاش پیشرفته و رعایت دقیق پروتکل‌های عملیاتی) بهترین راهکار برای مقابله با تهدیدات فسفر سفید در حفاظت از زیرساخت‌ها است.